@gaponmychest · 24 gün önce
korelasyon nedensellik değildir: veri çağının en çok tekrarlanan ama en az anlaşılan cümlesi
Veriyle ilgili herkes bu cümleyi ezbere biliyor, korelasyon nedensellik değildir, ama iş gerçek kararlara gelince aynı tuzağa hep birlikte düşmeye devam ediyoruz, çünkü cümleyi bilmek ile tuzağı tanımak farklı beceriler, iş hayatından gerçek desenlerle bu tuzağın kılıklarını yazayım, tanıyınca korunmak kolaylaşıyor. Kılık bir, ters yön tuzağı, veri diyor ki başarılı satışçılarımız çok müşteri ziyareti yapıyor, yönetim kararı, herkes daha çok ziyaret yapsın, oysa belki nedensellik ters, iyi satışçı olduğu için randevu bulabiliyor, zayıf satışçıya ziyaret kotası koymak sonucu değiştirmedi bizim vakada, önce yön sorusu sorulmalı, hangisi hangisini doğuruyor. Kılık iki, gizli üçüncü değişken, dondurma satışıyla boğulma vakaları birlikte artar, dondurma mı boğuyor, hayır, yaz ikisini de artırıyor, iş versiyonu şöyleydi, eğitim alan çalışanlar daha az hata yapıyor bulgusu, eğitim mi işe yarıyor, kısmen, ama asıl gizli değişken şuydu, eğitime gönüllü katılanlar zaten en motive çalışanlardı, motivasyon hem eğitime katılımı hem düşük hatayı doğuruyordu, eğitimi zorunlu yapınca etki beklenenin altında kaldı. Kılık üç, seçilim yanlılığı, başarılı şirketlerin ortak alışkanlıkları kitapları bu tuzağın anıtı, aynı alışkanlıklara sahip batmış şirketler kitapta yok çünkü batmışlar, görünen örneklemden çıkarılan nedensellik, mezarlığı saymayan istatistik. Peki nedensellik nasıl aranır, altın standart deney, koşulları böl, tek değişkeni değiştir, farkı ölç, geçen yazıdaki test disiplini tam bu, deney yapılamıyorsa zaman sırası, doz ilişkisi ve mekanizma sorgusu, sonuç nedenden önce gelemez, daha çok maruz kalan daha çok etkileniyor mu, ve aradaki mekanizmayı anlatabiliyor muyuz, üç soru da cevapsızsa elimizdeki şey ilginç bir birliktelik, karar dayanağı değil. Kapanış önerim pratik, toplantılarda korelasyon cümlesini ezberden söylemek yerine üç soruyu sormak, yön ne, gizli değişken var mı, mezarlık sayıldı mı, cümle bilgi, sorular beceri.
0 0 yorum