Türkiye'nin en büyük inovasyon ve girişimcilik bültenine katılın
Teşekkürler!
Türkiye'nin en kapsamlı girişimcilik ve inovasyon bültenine kaydolduğunuz için teşekkür ederiz.
Belirli aralıklarla e-posta kutunuza; girişimcilik, inovasyon, teknoloji, proje geliştirme ve üretim kültürüne dair rafine edilmiş içerikler göndereceğiz. Dilediğiniz zaman aboneliğinizi kolayca iptal edebilirsiniz.
Bültene kaydolmak güzel bir başlangıç. Peki, inovanadolu'nun bir parçası olmaya ne dersiniz?
inovanadolu.com'a şimdi üye olarak topluluklara katılabilir, projelerinizi görünür kılabilir, yeni insanlarla tanışabilir ve fikirlerinizi üretime dönüştürebileceğiniz araçlara erişebilirsiniz.
Bir sonraki versiyonunuzu ortaya çıkarmak ve üretim yolculuğunuza başlamak için sizi inovanadolu'ya bekliyoruz.
Türkiye savunma sanayiinin kanalı: yerli ve milli üretim, İHA/SİHA ekosistemi, ASELSAN, Baykar, ROKETSAN ve TEKNOFEST kültürü. Sektör haberleri, kariyer yolları, tedarik zinciri ve girişim fırsatları.
Otonomi tek bir şey değil, bir spektrum. Kabaca seviyeler:
1. Uzaktan kumanda: her hareketi insan yapar.
2. Otomatik: önceden tanımlı görevi (kalkış, rota, iniş) kendi yapar ama karar vermez.
3. Yarı otonom: görev sırasında bazı kararları kendi alır, kritik kararlar için insan onayı ister.
4. Yüksek otonomi: hedef bölgesine gider, durumu değerlendirir, insana seçenek sunar.
5. Tam otonomi: görev hedefini kendi yorumlar ve uygular.
Bugün sahadaki sistemlerin çoğu 2-3 arasında. 4. seviye kısmen var. 5. seviye teknik olarak mümkün olsa bile hukuki ve etik olarak tartışmalı; hedef seçiminde insan onayı hemen her doktrinde korunuyor.
Asıl itici güç ise şu: elektronik harp yüzünden bağlantı kopabiliyor. Otonomi burada bir tercih değil, bağlantısız kalındığında görevi sürdürebilme zorunluluğu.
Otonomi seviyeleri konusunda kafa karışıklığının sebebi, pazarlama dilinde otonom kelimesinin çok gevşek kullanılması.
Sektörde genelde kabul gören ayrım şöyle işliyor. En alt seviyede uzaktan kumanda var, operatör her hareketi kendisi veriyor. Bir üst seviyede otomatik işlevler devreye giriyor, kalkış ve iniş gibi aşamalar butonla tetiklenip sistem tarafından yürütülüyor. Bir sonraki seviyede görev otonomisi var, araç önceden tanımlanmış rotayı ve görev planını kendi başına uyguluyor ama plandan sapma kararı operatörde.
Daha üst seviyelerde araç ortamdaki değişikliğe göre planını kendi güncelliyor, en üst seviyede ise birden fazla araç birbiriyle koordine olarak görev paylaşıyor. Sürü davranışı bu kategoriye giriyor.
Bugün sahada yaygın olan seviye görev otonomisi. Angaje kararı insanda kalıyor, bu bilinçli bir tercih ve teknik bir sınır değil.
Bir ürün otonom deniyorsa sorulacak doğru soru şu: hangi işlevde otonom ve plan dışı bir durumla karşılaşınca ne yapıyor. Cevap genelde çok daha mütevazı çıkıyor.