1982 karabük doğumlu, evli ve iki çocuk babası bir girişimcilik ve kurumsal inovasyon insanı. istanbul teknik üniversitesi işletme mühendisliği bölümünden 2004'te mezun oldu, ardından aynı üniversitede iktisat yüksek lisansına başladı; kariyerinin ilerleyen döneminde istanbul ticaret üniversitesi mba programına da devam etti.

2004-2010 arasında özel sektörde, ağırlıklı olarak e-ticaret alanında altı yıllık bir deneyim edindi. asıl dönüm noktası 2013'te geldi: türkiye'nin ilk kuluçka merkezi, hızlandırma programı ve melek yatırımcı ağı olarak tanımlanan etohum'da yönetici olarak görev aldı. bu dönemde türkiye'nin en büyük girişimcilik buluşmalarından startup turkey ve startup istanbul etkinliklerinin organizasyonunda yer aldı; bu iki etkinlik yıllarca ülkedeki erken aşama girişim ekosisteminin yıllık buluşma noktası oldu.

2015'te müsiad genel sekreterliğine getirildi; sivil toplum ve iş dünyası tarafında kurumsal deneyim kazandığı bir dönem oldu.

2017'de kuveyt türk grubuna katılarak bankanın girişimcilik merkezi lonca'yı kurdu; kurucu koordinatör olarak görev yaptı ve lonca girişim sermayesi yatırım fonunun danışma kurulu üyeliğini üstlendi. lonca, katılım bankacılığı tarafında kurumsal girişimcilik ve fintech odaklı erken aşama yatırıma giren öncü yapılardan biri olarak konumlandı.

mart 2022'den itibaren türk hava yolları'nda kurumsal inovasyon ve projeler başkanı olarak görev yapıyor. liderliğini yaptığı ideaport kurumsal inovasyon programı, 'en iyi intrapreneurship (kurum içi girişimcilik) programı' kategorisinde ödül kazandı; thy gibi dev bir kurumda çalışan içi girişimcilik kültürünü kurumsallaştırma çabasının somut çıktılarından biri oldu.

kariyeri boyunca girişimlere mentorluk yapmaya, melek yatırımcı olarak erken aşama şirketlere destek vermeye ve girişimcilik, dönüşüm, inovasyon ve dijital dönüşüm konularında eğitim/seminer vermeye devam etti. t3 vakfı başta olmak üzere çeşitli sivil toplum kuruluşlarında da aktif rol üstlendi.

profili 'innovation leader & discovery architect' (inovasyon lideri ve keşif mimarı) unvanıyla özetleniyor. kariyerinin hem bağımsız girişim ekosistemi (etohum, startup turkey/istanbul) hem kurum içi girişimcilik (kuveyt türk/lonca, thy/ideaport) tarafında geçmesi, türkiye'de girişimcilik ekosisteminin farklı katmanlarını -bağımsız kuluçka, katılım bankacılığı fintech'i, dev bir kurumsal havayolu- aynı kariyer çizgisinde deneyimlemiş nadir profillerden biri olduğunu gösteriyor.

not: bu tanım thy ve t3 vakfı ekip sayfaları, güncel haber kaynakları ve lokmanokten.com üzerinden derlenmiştir.

Avrupa Yenilik Konseyi'nin (European Innovation Council) çığır açıcı teknolojiler geliştiren girişimlere yönelik amiral programı. Horizon Europe'un yenilikçi Avrupa ayağı altında yürür; Türkiye'deki girişimler de başvurabilir.

Onu benzersiz kılan finansman karışımıdır: geri ödemesiz hibe ile birlikte özsermaye yatırımını aynı programda sunabilir; toplamda milyonlarca euroya ulaşan paketler söz konusudur. Karşılığında beklenti yüksektir: teknolojinin iddialı, pazarının büyük, ekibin güçlü olması gerekir ve kabul oranları düşüktür.

Süreç kısa başvuru, tam başvuru ve jüri mülakatı aşamalarından oluşur. Derin teknoloji geliştiren Türk girişimleri için ligin en üst basamağıdır; hazırlıkta tübitak'ın ulusal irtibat desteğinden yararlanılabilir.

Şirketin gündelik işleyişinden yalıtılmış, yeni fikirlerin denendiği birim; innovation lab. Ayrı mekan, ayrı kurallar ve çoğu zaman ayrı kıyafet düzeniyle kurulur; amaç ana organizasyonun onay zincirlerinden ve risk iştahsızlığından kaçmaktır. Başarılı örnekleri skunkworks geleneğinden gelir. Kötü şöhreti de vardır: gösterişli açılışı yapılan, iki yıl sonra sessizce kapanan laboratuvar sayısı az değildir. Ayakta kalanların ortak özelliği ana işle bağını koparmamasıdır; lab fikri doğurur ama büyütme aşamasında iş birimlerine devir mekanizması baştan tanımlanmıştır. Devri planlanmayan laboratuvar, şirket içinde güzel bir akvaryum olarak kalır.

mustafa mertcan, türkiye’de teknoloji, robotik simülasyon ve eğlence endüstrisi denince adı anılması gereken girişimcilerden biridir. kamuoyunda bir dönem masterchef yarışmacısı güzide mertcan’ın eşi olarak daha geniş kitlelerce tanınmış olsa da, asıl hikâyesi dof robotics üzerinden okunmalıdır. 1981 kastamonu/pınarbaşı doğumlu olduğu ve 2006’da zonguldak karaelmas üniversitesi teknik eğitim fakültesi’nden mezun olduğu aktarılır.

mertcan’ın kariyerindeki kırılma noktası, üniversite yıllarında simülatörlere duyduğu ilgiyi ticari bir fikre dönüştürmesiyle başlar. dof robotics’in resmi biyografisine göre 2006’da simülatörlerle girişimcilik yolculuğuna başlamış, 2009’da ilk simülatörünü piyasaya sürmüş ve şirketini uluslararası pazarlara taşımıştır. bugün dof robotics, 60 ülkede yüzlerce kurulum gerçekleştiren; ticaret hacminin büyük kısmını ihracattan sağlayan bir teknoloji şirketi olarak konumlanmaktadır. şirketin ihracatının toplam ticaret hacmindeki payının %95 olduğu ve ABD ile Asya pazarlarında güçlü paylara sahip olduğu belirtilmektedir.

onu ilginç yapan şey, klasik anlamda “sanayici” ya da “teknoloji girişimcisi” kalıbına tam sığmamasıdır. bir yandan robotik simülatör, sanal gerçeklik, tema park teknolojileri ve deneyim tasarımı gibi alanlarda ürün geliştiren bir şirketin kurucusudur; diğer yandan yaptığı iş, eğlence parkları, sinema evrenleri, fuarlar, deneyim merkezleri ve yeni nesil ziyaretçi teknolojileriyle kesişir. yani üretim tarafı mühendisliktir ama çıktısı çoğu zaman “deneyim”dir. bu yüzden dof robotics hikâyesi yalnızca makine ya da yazılım hikâyesi değil; türkiye’den çıkan bir deneyim teknolojisi markasının globalleşme hikâyesi olarak da okunabilir.

dof robotics’in Marvel ve Universal Studios gibi global markalarla iş birliklerinden, IAAPA ve CES gibi uluslararası fuar/ödül ekosistemlerinde aldığı ödüllerden söz edilmektedir. linkedin profilinde de IAAPA Brass Ring, CES Innovation Awards, Deloitte Technology Fast 50 gibi başlıklar öne çıkar. Bu detaylar, Mustafa Mertcan’ın hikâyesini “yerel bir girişimci başarılı oldu” çizgisinden çıkarıp, Türkiye’den global eğlence teknolojisi ihraç eden bir aktör başlığına taşır.

Mertcan’ın kamuya dönük profili son yıllarda yalnızca şirket yöneticiliğiyle sınırlı değildir. NTV’de yayınlanan “Dijital Beyin” adlı yapay zekâ programında düzenli olarak yer aldığı; programda yapay zekâ, teknoloji, sektör dönüşümü ve dijitalleşme başlıklarını ele aldığı görülür. Bu yönüyle onu sadece üretim yapan bir girişimci değil, aynı zamanda teknolojinin toplumsal ve ekonomik etkileri üzerine konuşan bir medya figürü olarak da değerlendirmek mümkün.

sivil toplum ve iş diplomasisi tarafında da aktif bir profili vardır. dof robotics’in resmi sayfasında TEPEA’nın, yani Tüm Eğlence Park Etkinlik ve Atraksiyon Derneği’nin kurucu başkanı olduğu ve yüksek istişare kurulu üyeliği yaptığı belirtilir. ayrıca DEİK Türkiye-Portekiz İş Konseyi’nde Türkiye tarafı başkanı olarak görünmektedir. Bu da Mertcan’ın yalnızca kendi şirketi üzerinden değil, sektör temsilciliği ve uluslararası ticari ilişkiler üzerinden de pozisyon aldığını gösterir.

hakkında popüler kültürdeki ilk algı “güzide mertcan’ın eşi” ya da “zengin iş insanı” seviyesinde kalabiliyor; fakat bu eksik bir okuma olur. çünkü Mustafa Mertcan’ın esas karşılığı, Türkiye’den çıkan teknoloji odaklı bir şirketi niş ama küresel bir pazara taşıyan girişimci profilidir. eğlence parkı teknolojileri gibi Türkiye’de çok konuşulmayan bir alanda üretim yapması, bu üretimi ihracata dönüştürmesi ve bunu robotik, VR, simülasyon ve deneyim ekonomisiyle birleştirmesi onu farklılaştırıyor.

özetle mustafa mertcan; dof robotics’in kurucusu ve yönetim kurulu başkanı, robotik simülasyon ve deneyim teknolojileri alanında çalışan bir girişimci, teknoloji ihracatçısı, iş dünyası temsilcisi ve medya yüzüdür. türkiye’de genelde yazılım girişimleri, savunma sanayi ya da e-ticaret konuşulurken; onun hikâyesi daha niş bir yerden, “eğlence teknolojisi ve robotik deneyim ihracatı” başlığından ilerler. bu nedenle adı, yalnızca magazinel bağlamda değil, Türkiye’nin teknoloji ihracatı ve yaratıcı endüstrilerde globalleşme denemeleri bağlamında da okunmalıdır.

innovators under 35, MIT Technology Review dergisi tarafından her yıl yayımlanan, 35 yaş altı dünyanın en etkili genç yenilikçilerini listeleyen prestijli bir sıralamadır. Türkiye'den birçok başarılı girişimci ve akademisyen bu listeye girerek Türk inovasyon yeteneğini küresel ölçekte kanıtlamıştır.