bakınız: fintech 3.0

2008 ve sonrasını kapsayan bu dönemde, FinTek’leri etkileyen en önemli gelişme 2008 yılında yaşanan Küresel Ekonomik Kriz olmuştur. Teknolojinin ilerlemesi ile birlikte bilginin daha etkin kullanılabilmesi son yirmi Teknolojinin ilerlemesi ile birlikte bilginin daha etkin kullanılabilmesi son yirmi yılda birçok yenilikçi finansal ürün ortaya çıkmasını sağlamıştır. Ayrıca, finansal ürünlerdeki çeşitlilik katılımcı sayısının artmasına, piyasaların büyümesine ve risklerin çeşitlenmesine neden olmuştur. Özellikle banka temelli finansal sistemden piyasa temelli finansal sisteme geçiş, finans sektörünü yapısal anlamda değişime uğratmıştır. Sonuç olarak her bilginin dikkatle ele alındığı, 24 saat işleyen, coğrafi sınırları olmayan ve merkezinde ABD piyasalarının bulunduğu bir finansal sistem ortaya çıkmıştır. ABD’de 2007 yılında yaşanan finansal dalgalanma, bankacılık sistemini geçmişte benzeri görülmemiş bir sıkıntıya sürüklemiştir. Düşük gelir seviyesindeki kişilere kullandırılan subprime mortgage kredilerinin geri ödemelerinde yaşanan sorunlar ile ortaya çıkan finansal dalgalanma, ABD piyasalarını olumsuz yönde etkilemiştir. Türev ürün risklerinin yanlış hesaplanması ve denetim eksiklikleri finansal kurumları etkilemiş ve mortgage kredi krizi olarak bilinen durum küresel bir likidite krizine dönüşmüştür. 2008 yılında meydana gelen kriz, büyük bankaların batışlarıyla birlikte derinleşmiştir. Bu gelişmelerin ardından finans sistemini yeniden yapılandırmak ve yaşanan güven erozyonunu telafi etmek amacıyla çeşitli adımlar atılmaya başlanmıştır.

FinTek’lerin önem kazanmasına 2008 yılında yaşanan Küresel Ekonomik Krizin yarattığı güven erozyonu neden olmuştur. Toplumun bankacılık sistemine duyduğu öfke finansal yenilikler için mükemmel bir gelişme alanı oluşturmuştur. Bu ortamın yarattığı fırsattan istifade eden FinTek sağlayıcıları, müşterilerine iyi tasarlanmış platformlar ve mobil uygulamalar vasıtasıyla düşük maliyetli, daha şeffaf ve kullanımı daha kolay ara yüzlerle hizmetler sunmuşlardır. Buna ek olarak bu dönemde yasal düzenlemelerin sıkılaştırılması ve azalan risk iştahına bağlı olarak verilen kredi miktarının azalmasıyla da kredi verilirken daha seçici davranılması, gerçek ve tüzel kişi müşterilerin kredi ihtiyaçlarının karşılanamamasına neden olmuştur. Ortaya çıkan ihtiyacı, müşteri odaklı bakış açısı ile hareket eden, yeni teknolojiler ile entegre olmuş, daha kolay ve hızlı hizmetler sağlayan FinTek şirketleri karşılamıştır. Bu şirketlerin sunduğu dijital, interaktif ve kişiselleştirilmiş ürün ve hizmetlerin özellikle yeni nesil müşteriler tarafından tercih edilmesi, bu aktörün bankacılık sektöründeki popülerliğinin artmasını sağlamıştır.

FinTek 3.0, Batı’daki finansal krize bir tepki olarak ortaya çıkmıştır. Ancak Asya ve Afrika’daki son FinTek gelişmelerine bakıldığında öncelikle ekonomik kalkınma arayışı göze çarpmaktadır. Bu iki bölgedeki dönem FinTek 3.5 olarak nitelendirilmektedir. Bu bölgelerdeki FinTek 3.5 dönemini destekleyen öğeler, genç ve teknolojiye yatkın bireyler arasında mobil cihazların yüksek penetrasyonu, orta sınıfın büyümesi, kullanılmayan pazar fırsatları, fiziksel bankacılık altyapısının eksikliği ve düşük rekabet olarak sıralanabilir. İlerleyen dönemde FinTek gelişmelerinin gelişmiş ve gelişmekte olan pazarlarda birbirlerine yakınsaması beklenmektedir.

Başka bir kaynağa göre ise, 2015 ve sonrasını kapsayan bu dönemde, geleneksel bankaların internete entegre olduğu karma bir sistem ortaya çıkmıştır. Bu yapı içinde FinTek’ler, bankaların kurum içinde geliştirilen eski sistemlerini, bulut bilişim ve yapay zekâ teknolojileri ile değiştirmeye ve geliştirmeye başlamışlardır. Bu dönemde bankalar, büyük FinTek şirketleri haline gelmişlerdir. Milyonlarca müşteriye sahip olan bankaların geleneksel bankacılık süreçlerinin bu dönüşümü kolay olmasa da yaşanan değişim döngüsü bu konuda itici bir güç oluşturmuştur.

1967’den itibaren iletişim ve ticari işlemlerde kullanılan teknolojilerin dijitalleşmesi ile finansal hizmetler sektöründe sunulan ürün ve hizmetler de dijitalleşmeye başlamıştır. İnternet bankacılığı uygulamalarının (Wells Fargo- ABD ve ING Bank- Avrupa) ve ATM’lerin (1967-Barclays İngiltere) başlanması bu dönemde yaşanan en önemli gelişmeler olmuştur. ATM’lerin ortaya çıkışı, finans ve teknoloji arasındaki ilişkiyi ortaya koyan en önemli gelişme olarak kabul edilmektedir. Bu sayede finansal hizmet sektörünün dijitalleşmesi yönündeki ilk adım atılmıştır. Bunu yanında iletişim kanallarında ise telgraftan faks’a ve daha sonra e-mail uygulamalarına geçilmesi, finansal ilişkilerin geliştirilmesine katkıda bulunmuştur. Yine bu dönemlerde NASDAQ kurulmuş, SWIFT uygulaması devreye alınmış (1987), Bloomberg kurulmuş (1981), ilk mobil telefonlar ortaya çıkmış (1983), çevrimiçi bankacılık uygulamaları başlamış (1985) ve 2001 yılına gelindiğinde ABD'deki sekiz bankanın çevrimiçi müşteri sayısı bir milyona ulaşmıştır. 2005 yılında, İngiltere'de fiziksel şubeleri olmayan ilk doğrudan bankalar ortaya çıkmıştır (ING Direct, HSBC Direct). 21. yüzyılın başlarında, bankaların iç süreçleri, dış sistemler ve müşterileriyle olan etkileşimleri tamamen dijitalleşmiştir. 2008 yılına kadar süren bu dönemde, geleneksel finans kuruluşları teknoloji şirketleri ile rekabet içinde olmuşlardır.

1866-1967 yılları arasındaki dönemi ifade eden, analog uygulamalardan dijital uygulamalara geçiş sürecini kapsayan ve FinTek 1.0 olarak adlandırılan bu dönemde, I. Dünya Savaşı’na kadar telgraf, demiryolları, kanallar, transatlantik telgraf kablosu gibi araçlar ile finansal bilgiler, işlemler ve ödemelerin hızlı bir şekilde gerçekleşmesini sağlayacak olan finansal bağlantıların temelleri atılmıştır. Özellikle telgraf kullanımının başlaması ve transatlantik telgraf kablosunun döşenmesi finansal küreselleşme sürecinin alt yapısını oluşturmuştur. Savaş zamanı ortaya çıkan teknolojik gelişmeler ise iletişim ve bilgi teknolojilerinin hızla ilerlemesini sağlamıştır. Bu dönemde FinTek gelişiminin bir sonraki aşamasına temel oluşturacak olan kredi kartı uygulamaları başlamış ve IBM gibi teknoloji şirketleri ortaya çıkmıştır.

Başka bir kaynağa göre, 2000-2010 yıllarını kapsayan bu dönemde, ilk jenerasyon olarak değerlendirilebilecek FinTek’ler bir start-up dalgasıyla ortaya çıkmıştır. Renewers, Wrappers, Replacers ve Reformers olarak gruplanan bu start-up’ların bazıları bankaların mevcut sistemlerini iyileştirme konusunda çalışırken, bazıları da bankaların yerini alma amacıyla hareket etmişlerdir. Burada “Renewers” olarak adlandırılan FinTek start-up’ları mevcut banka hizmetlerine daha fazla erişim imkânı sunmuşlardır. Bunların hedef müşterileri bankalar olmuştur. “Wrappers” grubunda yer alan FinTek start-up’ları, Renewers grubuna benzemekte, ancak bankalar ile birlikte çalışmak yerine onlara karşı çalışmayı tercih etmişlerdir. “Replacers” olarak adlandırılan start-up’lar, bankaların yerini almayı hedeflemişlerdir. “Reformers” grubunda yer alan FinTek start-up’ları ise, yeni pazarları hedef almışlar ve bankacılık sektörü ile rekabet etmemişlerdir. Bu şirketler, bankacılık sistemini sarsmaya başlayan start-up’ların ilk jenerasyonunu oluşturmaktadır. Ancak bu dönemde söz konusu şirketler ya sistem tarafından absorbe edilmiş ya da sistemin dışında hareket etmek zorunda kalmışlardır.

Literatürde genel olarak kabul edilen tek bir tanımı olmayan FinTek; finansal hizmetler, piyasalar ve kuruluşlar üzerinde etki oluşturan finansal yenilikler olarak geliştirilen dijital ve çevrimiçi teknolojileri kullanan ürünler ve şirketleri ifade etmektedir. Başka bir tanıma göre FinTek, bankacılık ve finansal hizmetler endüstrisinde yeni geliştirilen dijital ve çevrimiçi teknolojileri kullanan ürünler ve şirketleri ifade etmektedir.

Finans ve teknoloji kelimelerinin bir araya gelmesi ile oluşturulmuş olan bu terim, genel olarak yazılım ve teknolojinin yenilikçi kullanımları yoluyla finansal hizmetlerdeki yenilikleri ifade etmektedir.

Özetle;
- Finans sektöründe kullanılan yenilikçi teknolojileri,
- Yenilikçi teknolojiler ile üretilen finansal ürünleri ve bu teknolojileri kullanarak finansal ürünler ortaya çıkaran ve hizmetler sunan şirketleri ifade etmektedir.